آینه‌دار غم‌ها و شادی‌های انسان

دو شنبه 1404/02/01 01:51 دسته بندی: اخبار فرهنگ و هنر کد خبر: 45706

هوشنگ ابتهاج در همان سال های جوانی اولین دفتر شعرش را به نام «نخستین نغمه‌ها» منتشر کرد و توانست توجه شاعران و منتقدان را جلب کند. اگرچه او یکی از پیشگامان شعر نیمایی در ایران به حساب می‌آید اما شهرتش بیشتر به خاطر غزل‌هایی است که در طول چند دهه زندگی و فعالیت ادبی به یادگار گذاشته است. دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی، شاعر و استاد برجسته ادبیات، درباره او نوشته است: «شعرِ سایه استمرار بخشی از جمال‌شناسیِ شعر حافظ است. آنهایی که بوطیقای حافظ را به نیکی می‌شناسند، از شعر سایه سرمست می‌شوند. از لحظه‌ای که خواجه شیراز دست به آفرینش چنین اسلوبی زده است و مایه حیرت جهانیان شده است تا به امروز، شاعران بزرگی کوشیده‌اند در فضای هنر او پرواز کنند و گاه در این راه دستاوردهای دلپذیری هم داشته‌اند. اما با اطمینان می‌توانم بگویم که از روزگار خواجه تا به امروز، هیچ شاعری نتوانسته است به اندازه سایه در این راه موفق باشد. این سخن را از سرِ کمالِ اطلاع و جست‌وجو در تاریخ ادبیات فارسی می‌نویسم و به قول قائلش: می‌گویم و می‌آیمش از عهده بُرون.

سایه، در عین بهره‌وریِ خلاق از بوطیقای حافظ، همواره در آن کوشیده است که آرزوها و غم‌های انسان عصر ما را در شعر خویش تصویر کند، برخلاف تمامی کسانی که با جمال‌شناسی شعر حافظ، به تکرار سخنان او و دیگران پرداخته‌اند. سایه بی‌آن‌که مدعی خلق جهانی ویژه خویش باشد آینه‌دارغم‌ها و شادی‌های انسان عصر ماست و اگر کسانی باشند که بر باد رفتن آرزوهای بزرگ انسان عدالت‌خواه قرن بیستم را با تمام وجودِ خود تجربه کرده باشند، وقتی از زبان سایه می‌شنوند:

چه جای گُل که درختِ کهن زِ ریشه بسوخت

ازین سَمومِ نفس‌کُش که در جوانه گرفت

همدلی‌شان با سایه کم از همدلی دردمندان دوره «امیر مبارزالدین» با خواجه شیراز نیست. آنجا که فرمود:

ازین سَموم که بر طرفِ بوستان بگذشت

عجب که بوی گُلی هست و رنگِ یاسمنی

آنچه هنرِ سایه را در برابر تمام غزل‌سرایان بعد از حافظ امتیاز بخشیده، همین است که او ظرایف بوطیقای حافظ را در خدمت تصویرگری بهارها و زمستان‌های تاریخیِ انسان درآورده است و در این راه، سرآمدِ همه اقرانِ خویش، در طول این هفتصد سال بوده است. می‌بینید که بدین گونه سایه، در جهان ویژه خویش، یکی از نوادرِ قرون و اعصار است.»

۱

چو شب به راه تو ماندم که ماه من باشی

چراغ خلوت این عاشق کهن باشی

به سان سبزه پریشان سرگذشت شبم

نیامدی تو که مهتاب این چمن باشی

تو یار خواجه نگشتی به صد هنر، هیهات

که بر مراد دل بی‌قرار من باشی

تو را به آینه‌داران چه التفات بود

چنین که شیفته حسن خویشتن باشی

دلم ز نازکی خود شکست در غم عشق

وگرنه از تو نیاید که دل‌شکن باشی

وصال آن لب شیرین به خسروان دادند

تو را نصیب همین بس که کوهکن باشی

ز چاه غصه رهایی نباشدت، هرچند

به حسن یوسف و تدبیر تهمتن باشی

خموش سایه که فریاد بلبل از خامی‌ست

چو شمع سوخته آن به که بی‌سخن باشی

۲

زین گونه‌ام که در غم غربت شکیب نیست

گر سر کنم شکایت هجران غریب نیست

جانم بگیر و صحبت جانانه‌ام ببخش

کز جان شکیب هست و ز جانان شکیب نیست

گم گشته‌ دیار محبت کجا رود؟

نام حبیب هست و نشان حبیب نیست

عاشق منم که یار به حالم نظر نکرد

ای خواجه درد هست و لیکن طبیب نیست

در کار عشق او که جهانیش مدعی است

این شکر چون کنیم که ما را رقیب نیست

جانا نصاب حسن تو حد کمال یافت

وین بخت بین که از تو هنوزم نصیب نیست

گلبانگ سایه گوش کن ای سرو خوش‌خرام

کاین سوز دل به ناله‌ هر عندلیب نیست

۳

درین سرای بی‌کسی، کسی به در نمی‌زند

به دشتِ پُرملال ما پرنده پَر نمی‌زند

یکی ز شب‌گرفتگان چراغ بر‌نمی‌کُند

کسی به کوچه‌سارِ شب درِ سحر نمی‌زند

نشسته‌ام در انتظارِ این غبارِ بی‌سوار

دریغ کز شبی چنین سپیده سر نمی‌زند

گذرگهی است پُر ستم که اندر او به غیر غم

یک صلای آشنا به رهگذر نمی‌زند

دل خراب من دگر خراب‌تر نمی‌شود

که خنجر غمت از این خراب‌تر نمی‌زند

چه چشم پاسخ است از این دریچه‌های بسته‌ات؟

برو که هیچ کس ندا به گوش کر نمی‌زند

نه سایه دارم و نه بر، بیفکنندم و سزاست

اگر نه بر درخت تر کسی تبر نمی‌زند

۴

خیال آمدنت دیشبم به سر می‌زد

نیامدی که ببینی دلم چه پر می‌زد

به خواب رفتم و نیلوفری بر آب شکفت

خیال روی تو نقشی به چشم تر می‌زد

شراب لعل تو می‌دیدم و دلم می‌خواست

هزار وسوسه‌ام چنگ در جگر می‌زد

زهی امید که کامی از آن دهان می‌جست

زهی خیال که دستی در آن کمر می‌زد

دریچه ای به تماشای باغ وا می‌شد

دلم چو مرغ گرفتار بال و پر می‌زد  

تمام شب به خیال تو رفت و می‌دیدم

که پشت پرده اشکم سپیده سر می‌زد!

مطالب پیشنهادی اخبار فرهنگ و هنر

ادامه اخبار فرهنگ و هنر
1 هفته پیش
2 هفته پیش
3 هفته پیش
3 هفته پیش
4 هفته پیش
4 هفته پیش
1 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
2 ماه پیش
جدیدترین شعب ویژه رسیدگی به پرونده‌های اخلال در نظام اقتصادی منحل شدند اظهارات اولیانوف درباره تصمیم ایران و آمریکا برای برگزاری نشست‌های کارشناسی کمین نیروهای قسام در بیت حانون برای نیروهای اشغالگر افشاگری یک رسانه آمریکایی درباره «ایلان ماسک» بیانیه دفتر آیت الله سیستانی در واکنش به درگذشت پاپ فرانسیس بازار خودرو گارد نزولی گرفت؛ قیمت دنا پلاس سقوط کرد+ جدول قیمت سکه، نیم‌سکه و ربع‌سکه امروز دوشنبه ۱ اردیبهشت 1404/ افزایش قیمت+ جدول فرمول ثبات بورس مدیران جدید فرهنگسرا‌های شهرداری مشهد منصوب شدند+ویدئو هزینه نقل و انتقال خودرو در ۱۴۰۴ مشخص شد چگونه با مدیر «کنترلگر» باید رفتار کرد؟ افتتاح چهار مرکز نوآوری شهری در مشهد| بزرگداشت روز جهانی خلاقیت و نوآوری برگزار شد رئیس شاباک دلیل برکناری‌اش را فاش کرد اظهارات جدید ظریف درباره رابطه ایران و روسیه احتمال استعفای ایلان ماسک به دنبال فشار‌های فزاینده ترامپ پشت رئیس پنتاگون را خالی نکرد/ ماجرای درز اطلاعات به کجا رسید؟ واکنش جدید فرانسه به مذاکرات ایران و آمریکا حزب‌الله در واکنش به درگذشت پاپ فرانسیس بیانیه صادر کرد رایزنی پوتین و سلطان هیثم درباره پرونده هسته‌ای ایران پالس رکوردزنی طلای جهانی به بازار؛ قیمت طلای آبشده و سکه بر مدار صعود/ قیمت دلار قفل شد؛ درهم به سرازیری افتاد چرا خودرو دیگر کالای مصرفی نیست؟ هزینه واردات بنزین احتمالا به 6 میلیارد دلار می‌رسد چالش های ساختمان سازی در ایران؛ از تورم تا صدور پروانه کرایه‌‌ اتوبوس، مترو و تاکسی از امروز گران شد تعرفه شارژ خودروهای برقی تعیین شد+ جزئیات دولت چهاردهم بی‌توجه به خودرو‌های برقی سخنرانی عراقچی در کارنگی لغو شد/ علت چیست؟ چین سناتور‌های آمریکایی را تحریم می‌کند شاهد عینی توسعه مشهد در عهد مظفری | درباره کوچه «سرآسیا» که روزگاری محل اجتماع «اصحاب سراچه» بوده است ترامپ به درگذشت پاپ واکنش نشان داد هزینه واردات بنزین به 6 میلیارد دلار می‌رسد قیمت گوشت قرمز، گوشت مرغ و دام زنده امروز دوشنبه ۱ اردیبهشت 1404/ کاهش قیمت مرغ+ جدول ایستگاه شریعتی مشهد، پرازدحام‌ترین ایستگاه مترو مشهد شد | ساعات شلوغی مترو مشهد تشکیل دو شهر جدید در اطراف مشهد قطعی شد | تعیین‌تکلیف نهایی پرونده شهرستان بینالود در آینده نزدیک مدیران جدید فرهنگسرا‌های شهرداری مشهد منصوب شدند صنعت خودرو چگونه از مسیر منحرف شد؟/ پیامدهای سرمایه‌‌‌ای شدن خودرو چشم‌انداز بورس 3 میلیونی پزشکیان درگذشت پاپ را تسلیت گفت پزشکیان: تا کنون زندگی را گذرانده‌ایم و از توسعه واقعی غافل بوده‌ایم عراقچی درگذشت پاپ فرانسیس را تسلیت گفت امضای پوتین پای قانون معاهده جامع راهبردی با ایران پشت پرده تکاپوی عربستان برای مذاکره تهران با واشنگتن/ توافق ایران و آمریکا چه معنایی برای عربستان و خلیج فارس دارد؟ خراسان رضوی رتبه‌ی اول کشوری در اجرای طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت رئیس شاباک دلیل برکناری‌اش را اختلاف شخصی با نتانیاهو دانست تداوم رالی بورس با ورود پول حقیقی؛ شاخص کل به مرز حساس رسید+ اینفوگرافیک قیمت طلا در قله 3393 دلار؛ پس‌لرزه تنش‌های سیاسی و اصلاح فدرال رزرو در بازار جهانی/ مرز ۳۴۰۰ دلار ایستگاه بعدی است؟ تبریک زینب سلیمانی به کارن همایون‌فر+ عکس بیانیه جدید ستاد کل نیروهای مسلح عارف به بهارستان می‌رود محل دور بعدی مذاکرات ایران و آمریکا مشخص شد+ فیلم قالیباف به پزشکیان نامه نوشت/ ابلاغ 4 قانون برای اجرا حمله یمن به اهداف حیاتی اسرائیل/ ناوهای آمریکا مورد هدف قرار گرفتند عراقچی به کنفرانس واشنگتن دعوت شد+ فیلم سرلشکر باقری: نیروهای مسلح حصار و پناهگاه مستحکم کشور هستند تاکید نبیه بری بر نقض حاکمیت لبنان از سوی اسرائیل اجرای ریزپروژه‌های متعدد در بوستان‌های بزرگ مشهد | خانه‌موزه «ملک» در باغ وکیل‌آباد مشهد، در آستانه بهره‌برداری توقیف ۴۲۰ خودرو حادثه‌ساز در جاده‌های خراسان رضوی (یکم اردیبهشت ۱۴۰۴) قاچاقچی لوازم یدکی حدود ۴۴ میلیارد ریال جریمه شد قطع برق همایش تقدیر از دستگاه‌های دولتی/ وزیر نیرو عذرخواهی کرد+ فیلم قیمت طلا در قله ۳۳۳۹ دلار؛ پس‌لرزه تنش‌های سیاسی و اصلاح فدرال رزرو در بازار جهانی/ مرز ۳۴۰۰ دلار ایستگاه بعدی است؟ رئیس اتحادیه به وزیر صمت نامه نوشت/ درخواست کاهش تعرفه‌های واردات خودرو یک سال صدرنشینی در تراکنش‌های پرداخت ایران قیمت گوشت قرمز، گوشت مرغ و دام زنده امروز دوشنبه ۱ اردیبهشت 1404 بازار خودرو نگران ایده خودروسازان؛ کام مشتریان تلخ شد/ پایین کشیدن پرچم خودروهای ارزان؟ جزئیات واریز سود سهام‌داران در هفته پایانی فروردین ۱۴۰۴ نرخ ارز دلار سکه طلا یورو امروز دوشنبه ۱ اردیبهشت 1404/ افزایش قیمت‌ طلا و سکه+ جدول قیمت دلار، یورو و پوند امروز دوشنبه ۱ اردیبهشت 1404/ کاهش قیمت دلار و یورو+ جدول قیمت طلا، سکه و دلار امروز دوشنبه ۱ اردیبهشت 1404/ افزایش قیمت‌ طلا و سکه+ جدول پیش‌نویس تعیین تعرفه‌ جدید برق تهیه شد سرعت‌گیر بورس ۳ میلیونی وزارت امور خارجه: گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای درباره مذاکرات را تایید نمی‌کنیم پاپ فرانسیس درگذشت بازار ارز بر سر دوراهی سقوط و تثبیت؛ اصلاح بزرگ قیمت دلار در راه است؟/ پیش‌بینی قیمت دلار امروز ۱ اردیبهشت 1404 حضور ایران در لیست سیاه FATF هزینه‌های تجارت را 30 درصد افزایش داد عراقچی به چین سفر می‌کند ممنوعیت آمدوشد میان تمام یگان‌های ارتش اسرائیل پیشنهاد متفاوت ترامپ به روسیه و اوکراین مهدی فضائلی: بار دیگر KHAMENEI.IR‎ رئیس باند سفاک ‎رژیم صهیونیستی را ناچار به واکنش کرد لاوروف: نمی‌توان با مسکو با زبان برتری‌طلبی صحبت کرد راهبرد اصلی دولت چهاردهم به روایت فاطمه مهاجرانی سایه سنگین تعرفه‌های ترامپ بر سر صادرات کره جنوبی تحریم شرکت‌های نفتی آمریکا از سوی انصارالله یمن اجرای ریزپروژه‌های متعدد در بوستان‌های بزرگ شهری | خانه‌موزه «ملک» در باغ وکیل‌آباد مشهد، در آستانه بهره‌برداری پروژه اتصال خیابان امام‌خمینی(ره) به بولوار نماز مشهد تابستان ۱۴۰۴ به بهره‌برداری می‌رسد بازگشت ب.ز به بیزینس+ فیلم دومین سهمیه ۶۰ لیتری بنزین شارژ شد قیمت انواع برنج ایرانی اعلام شد+ جدول هوای ۹ منطقه کلانشهر مشهد امروز در شرایط پاک قرار دارد (یکم اردیبهشت ۱۴۰۴) ایجاد بیش از ۳۰۰ مزرعه شهری در بوستان برکت مشهد افت 10 همتی خالص ارزش دارایی‌ صندوق‌های طلا قیمت طلای جهانی سقف زد؛ قیمت سکه کف نشین شد/ بازار طلا گارد صعودی خواهد گرفت؟/ پیش‌بینی قیمت سکه امروز ۱ اردیبهشت 1404 قیمت طلا امروز دوشنبه ۱ اردیبهشت 1404/ افزایش قیمت+ جدول قیمت سکه، نیم‌سکه و ربع‌سکه امروز دوشنبه ۱ اردیبهشت 1404/ کاهش قیمت+ جدول قیمت طلا و سکه امروز دوشنبه ۱ اردیبهشت 1404/ افزایش قیمت طلا و سکه+ جدول قیمت طلا 18 عیار امروز دوشنبه ۱ اردیبهشت 1404/ افزایش قیمت طلا+ جدول قیمت دلار مبادله‌ای امروز دوشنبه ۱ اردیبهشت 1404/ کاهش قیمت+ جدول قیمت دلار و یورو در صرافی ملی امروز دوشنبه ۱ اردیبهشت 1404/ کاهش قیمت قیمت بیت‌کوین و اتریوم امروز دوشنبه ۱ اردیبهشت 1404/ افزایش قیمت بیت کوین افزایش قیمت برق از خردادماه قیمت طلا امروز دوشنبه ۱ اردیبهشت 1404/ افزیش قیمت+ جدول